子曰:不知命,無以為君子也。不知禮,無以立也。不知言,無以知人也。Chương này nói gì
一孔之见:信得过命,才不会见害就躲、见利就抢;知礼才站得住,听得懂话才认得人。弟子拿这三句收全书,是有意的。常有人问“《论语》最后一句,为什么落在知命、知礼、知言上”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说,不懂天命,不能成为君子,不懂礼,不能立身,不懂分辨言语,就不能了解人。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này nối với
- Dị văn
- Bản gốc chép “子曰”, bản thông hành chép “孔子曰”
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
《论语》最后一句,为什么落在知命、知礼、知言上?
注Chữ then chốt trong chú giải
“不知礼,则耳目无所加,手足无所措”;“言之得失,可以知人之邪正”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
程子“知命者,知有命而信之也。人不知命,则见害必避,见利必趋,何以为君子”;尹氏“知斯三者,则君子之事备矣。弟子记此以终篇,得无意乎”,又说读了一辈子却不觉得有一句可用,“不几于侮圣言者乎?夫子之罪人也,可不念哉”。
异Dị văn
Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.
| Bản gốc | Bản thông hành | Ghi chú |
|---|---|---|
| 子曰 | 孔子曰 | 底本PDF265子曰;杨本20.3孔子曰 |
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 十
“此章第三,明為君子所以為政也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | đã định | 知命知礼知言才能为君子、立身知人;知言辨言语得失邪正,杨明联孟子,不是仅懂字面语法。 | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同以知命信有命可不避义趋利、知礼立身、知言识人。钱分天命积极消极诸义,并疑末章编次来源;朱重点知命而信、礼约行、言得失可知人。 |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Nghiêu viết (thiên 20) 20.3 “不知命无以为君子”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/yao-yue/3.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
