一孔录

Bản tiếng Việt: giao diện và phần giải thích của Nhất Khổng Lục đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên tiếng Trung. Bản tiếng Trung là bản chuẩn.

论语

Thư mục › Luận Ngữ › Nghiêu viết (thiên 20)

Nghiêu viết (thiên 20) · chương 1尧曰咨尔舜

堯曰:諮!爾舜!天之歷數在爾躬。允執其中。四海困窮,天祿永終。舜亦以命禹。曰:予小子履,敢用玄牡,敢昭告於皇皇后帝:有罪不敢赦。帝臣不蔽,簡在帝心。朕躬有罪,無以萬方;萬方有罪,罪在朕躬。周有大賚,善人是富。雖有周親,不如仁人。百姓有過,在予一人。謹權量,審法度,修廢官,四方之政行焉。興滅國,繼絕世,舉逸民,天下之民歸心焉。所重:民、食、喪、祭。寬則得眾,信則民任焉,敏則有功,公則說。
Nguyên văn và chú giải theo Chu Hy, Luận Ngữ tập chú (bản in Tứ bộ bị yếu).

Chương này nói gì

一孔之见:尧传舜的一个“中”字,汤、武有罪归己的话,再加几条治民的要领,放在全书末尾,是说圣学一路传下来的就是这些。常有人问“《论语》最后一篇,为什么抄了尧、舜、汤、武的话”,上面是一孔录的回答。

白Tiếng Trung hiện đại

尧把帝位传给舜,嘱他诚守中道,百姓若陷困穷,天赐之位便会永远断绝,舜后来也这样告诫禹;汤以黑色牡牛告祭上帝,说有罪不敢赦免,贤臣不敢掩没,上帝自会察知,自己有罪不要牵连天下,天下有罪由自己承担,周朝大加赏赐,使善人富足,又说至亲不如仁人、百姓有过由自己一人负责。谨慎校正衡器量器,审定法制,恢复废置官职,四方政事便能推行,恢复被灭的国、延续断绝的世系、举用遗逸之人,天下百姓便归心,所重的是百姓、粮食、丧礼、祭祀,宽厚可得众,守信可得民任,勤敏可成事,公正可使人喜悦。

Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.

看Xem chương này

Chương này nối với

Câu lặp ở chỗ khác
Sách khác
  • Nhà chú giải dẫnĐạo Đức Kinh 29: Lời chú của Đường Huyền Tông dùng câu “lịch số tại cung” (vận số trời ở nơi mình), xuất phát từ lời vua Nghiêu khi nhường ngôi cho Thuấn.
  • Nhà chú giải dẫnĐạo Đức Kinh 78: Lã Huệ Khanh giải “nhận lấy cái nhơ của nước, ấy gọi là chủ xã tắc” (受国之垢,是谓社稷主), dẫn lời vua Thang “muôn phương có tội, tội ở nơi thân trẫm” (万方有罪,罪在朕躬)…
  • Nhà chú giải dẫnĐạo Đức Kinh 80: Tiêu Hoành chép chú của Vương Bàng: Luận Ngữ và Mạnh Tử ở thiên cuối đều xưng Nghiêu, Thuấn, Vũ, Thang; Lão Tử khép lại bằng chương này, dụng ý cũng như vậy.
Nhân vật

Nghiêu4 chươngThuấn7 chươngVũ4 chươngChu Vũ Vương3 chươngThương Thang2 chương

Bản đồ quan hệ toàn sách · Luận ngữ, bản AI tái dựng (PDF)

Đọc kỹ và đối chiếu

Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.

常Cách hiểu thông thường

《论语》最后一篇,为什么抄了尧、舜、汤、武的话?

注Chữ then chốt trong chú giải

“此尧命舜,而禅以帝位之辞。咨,嗟叹声。历数,帝王相继之次第,犹岁时气节之先后也。允,信也。中者,无过不及之名。四海之人困穷,则君禄亦永绝矣,戒之也”;“此引商书汤诰之辞。盖汤既放桀而告诸侯也。与书文大同小异。曰上当有汤字”;“又言君有罪,非民所致;民有罪,实君所为。见其厚于责己,薄于责人之意”;“此以下述武王事”;“此周书泰誓之辞”;“兴灭继绝,谓封黄帝尧舜夏商之后。举逸民,谓释箕子之囚,复商容之位。三者皆人心之所欲也”;“此于武王之事无所见”,恐是泛说帝王之道。

说Các nhà chú giải khác nói gì

杨氏“论语之书,皆圣人微言,而其徒传守之,以明斯道者也。故于终篇,具载尧舜咨命之言,汤武誓师之意,与夫施诸政事者。以明圣学之所传者,一于是而已。所以著明二十篇之大旨也”;孔氏“周,至也。言纣至亲虽多,不如周家之多仁人”;《书·武成》“重民五教,惟食丧祭”。

家Các bản chú giải khác

Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.

皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 十

“云堯曰者,古聖天子所言也。”……

bản chụp khắc gỗ tập 5 tr. 48Về bản này

杨伯峻《论语译注》Trung Hoa thư cục · hiện đại, trích ngắn

“上天的大命已经落到你的身上了,诚实地保持着那正确罢!”

Về bản này

钱穆《论语新解》hiện đại, trích ngắn

“唉!”

Về bản này

So với Chu Hy

Chú giảiĐiểmQuan hệĐộ chắcGhi chú
杨伯峻《论语译注》khácchưa chắc杨明章有脱漏分段译注,朱也称追述书语并议简缺;历数传位、罪责自任与宽信敏公同,不把各段当一次连续同人讲话。
钱穆《论语新解》giốngchưa chắc同汇尧舜禹汤周的政道与民事为末篇主题。钱从编集层与伪古文尚书辨来源、强留难考处;朱多以传世尚书互证。比较须分文本互见与先后真伪。
Trích dẫn trang nàyNhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Nghiêu viết (thiên 20) 20.1 “尧曰咨尔舜”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/yao-yue/1.html, bản ngày 2026-11-16.

Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.

Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: email (image)

Theo dõi Nhất Khổng Lục

WeChat QR
Quét bằng WeChat để theo dõi tài khoản của chúng tôi; trả lời “目录” để xem toàn bộ mục lục. Hoặc hỏi chúng tôi qua thư
▶ Đăng ký trên YouTube