季氏將伐顓臾。冉有、季路見於孔子曰:季氏將有事於顓臾。孔子曰:求!無乃爾是過與?夫顓臾,昔者先王以為東蒙主,且在邦域之中矣,是社稷之臣也。何以伐為?冉有曰:夫子欲之,吾二臣者皆不欲也。孔子曰:求!周任有言曰:陳力就列,不能者止。危而不持,顛而不扶,則將焉用彼相矣?且爾言過矣。虎兕出於柙,龜玉毀於櫝中,是誰之過與?冉有曰:今夫顓臾,固而近於費。今不取,後世必為子孫憂。孔子曰:求!君子疾夫舍曰欲之,而必為之辭。丘也聞有國有家者,不患寡而患不均,不患貧而患不安。蓋均無貧,和無寡,安無傾。夫如是,故遠人不服,則修文德以來之。既來之,則安之。今由與求也,相夫子,遠人不服而不能來也;邦分崩離析而不能守也。而謀動干戈於邦內。吾恐季孫之憂,不在顓臾,而在蕭牆之內也。Chương này nói gì
一孔之见:一孔之见:“均”不是平均,是各得其分。居其位不去,季氏的恶自己也要担。今例:老板想盘隔壁铺面,合伙人为分红半年不说话,管账大姐说:麻烦恐怕不在隔壁。常有人问:不担心少,担心不均,“均”是人人一样多吗?上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
季氏准备攻打颛臾,冉有和子路把这件事告诉孔子;孔子责问冉有,说颛臾本受先王之命主持东蒙山的祭祀,又在鲁国境内,是鲁国公室的臣属,何必攻打,冉有却说是季孙想打,他们两人并不赞成,孔子便引周任“能尽职便居位,不能便退下”的话,指出见人危险不扶持、跌倒不搀助,这样的助手无用,正如虎兕逃出笼子、龟甲玉器毁在匣中,守护者不能推卸过错。冉有又以颛臾城坚、离费邑近,恐后世成患为理由,孔子批评想要夺取却替它编借口,说治国治家应忧分配不均、人心不安,均平便不至贫困,和睦便不嫌人少,安定便不致倾覆,远方人不归服应修明文德招徕、来了便使其安居,而由与求如今辅佐季孙,既招不来远人、又保不住分裂的国家,反在国内发动战争,他担忧季孙真正的祸患在家内而不在颛臾。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này nối với
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Tam Tự Kinh 27: Họa loạn thường nổi lên ngay bên cạnh mình: nhà Minh mất vì hoạn quan, đúng là họa từ trong bức tường bình phong.
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 46: “Họa không gì lớn bằng không biết đủ” (祸莫大于不知足): Khổng Tử nói trị nước không lo ít, chỉ lo không đều.
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 61: “Nước lớn chịu nhún trước nước nhỏ thì thu phục được nước nhỏ” (大国以下小国,则取小国); Khổng Tử nói người phương xa không phục thì sửa sang văn đức để họ tìm đến.
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 77: “Đạo của trời bớt chỗ thừa mà bù chỗ thiếu” (天之道,损有余而补不足); Khổng Tử nói không lo ít, chỉ lo không đều.
- Nhân vật
- Tranh luận về cách đọc
- Yikonglu đọc theo “Văn tự theo B, nghĩa theo A”. Xem lời bàn của Yikonglu
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
不担心少,担心不均,“均”是人人一样多吗?
注Chữ then chốt trong chú giải
“颛臾,国名。鲁附庸也”;“冉求为季氏聚敛,尤用事。故夫子独责之”;“是时四分鲁国,季氏取其二,孟孙、叔孙各有其一。独附庸之国尚为公臣,季氏又欲取以自益”;“一言尽其曲折如此,非圣人不能也”;“夫子,指季孙。冉有实与谋,以夫子非之,故归咎于季氏”;“言二子不欲则当谏,谏而不听,则当去也”;“明二子居其位而不去,则季氏之恶,己不得不任其责也”;“此则冉求之饰辞,然亦可见其实与季氏之谋矣”;“寡,谓民少。贫,谓财乏。均,谓各得其分。安,谓上下相安”;“是时季氏据国,而鲁公无民,则不均矣。君弱臣强,互生嫌隙,则不安矣”;“内治修,然后远人服。有不服,则修德以来之,亦不当勤兵于远”;“萧墙,屏也。言不均不和,内变将作”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
谢氏“夫子所以深罪之,为其瘠鲁以肥三家也”;洪氏疑伐颛臾一事不见经传,或因孔子这番话而止。清人校:照下文“均无贫,和无寡”,原句“寡”“贫”二字或当互换,作不患贫而患不均、不患寡而患不安。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 八
“此章明季氏專征濫伐之惡也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | khác | khá chắc | 陈力就列钱重先度己能而任位,朱重布陈才力以居职;两家均责季臣失辅导之职。钱对贫寡不均不安两句主张互校,朱依本文逐训。 | |
| 杨伯峻《论语译注》 | 贫寡 | nghĩa chữ | đã định | 杨据俞樾调换经文两字使均贫、和寡相应,朱保留原序并解释分均和安;均无贫不是杨本未经校改的原序。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “此篇或以为齐论凡十四章” | 篇题洪氏 | tr. 220 |
| “颛臾国名鲁附庸也;按左传史记……不久而复之卫也;冉求为季氏聚敛尤用事故夫子独责之” | Chú của Chu Hy | tr. 220 |
| “东蒙山名……季氏又欲取以自益;一言尽其曲折如此非圣人不能也” | Chú của Chu Hy | tr. 221 |
| “夫子指季孙……故归咎于季氏;周任古之良史……谏而不听则当去也” | Chú của Chu Hy | tr. 221 |
| “兕野牛也……己不得不任其责也” | Chú của Chu Hy | tr. 221 |
| “固谓城郭完固……实与季氏之谋矣;欲之谓贪其利;寡谓民少……则不安矣” | Chú của Chu Hy | tr. 222 |
| “内治修……亦不当勤兵于远;子路虽不与谋……故并责之;萧墙屏也……伐鲁而去季氏;谢氏、洪氏” | 朱注、谢氏、洪氏 | tr. 222 tr. 223 |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Quý thị (thiên 16) 16.1 “季氏将伐颛臾”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/ji-shi/1.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 




