司馬牛憂曰:人皆有兄弟,我獨亡。子夏曰:商聞之矣:死生有命,富貴在天。君子敬而無失,與人恭而有禮。四海之內,皆兄弟也。君子何患乎無兄弟也?Chương này nói gì
一孔之见:命不由己,守住自己那份:做事敬、待人恭,别人就肯拿你当兄弟。子夏这话是宽人心,别按字面坐实。今例:独生子在外地上大学,中秋回不了家,室友把他拉回自己家吃了顿饭。常有人问:司马牛明明有兄弟,为什么叹“人皆有兄弟,我独亡”?上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
司马牛忧愁地说,别人都有兄弟,只有我没有;子夏说,我听说,死生有命、富贵在天,君子自己敬谨而不失,与人相处恭敬有礼,四海之内都可像兄弟,何必忧虑没有兄弟呢?
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này nối với
- Nhân vật
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
司马牛明明有兄弟,为什么叹“人皆有兄弟,我独亡”?
注Chữ then chốt trong chú giải
“牛有兄弟而云然者,忧其为乱而将死也”;“命禀于有生之初,非今所能移;天莫之为而为,非我所能必,但当顺受而已”;“盖子夏欲以宽牛之忧,故为是不得已之辞,读者不以辞害意可也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
胡氏“子夏四海皆兄弟之言,特以广司马牛之意,意圆而语滞者也”“且子夏知此而以哭子丧明,则以蔽于爱而昧于理,是以不能践其言尔”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 六
“為其兄桓魋有罪,故恆憂也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | 司马牛身份 | nghĩa chữ | đã định | 杨怀疑孔门牛与桓魋弟为二人,朱定有兄弟而忧其乱死;四海兄弟均慰忧之言,非否定亲兄弟义。 |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同以司马牛有兄弟却忧乱死如独无,子夏以守敬礼、四海皆兄弟劝慰;不据此否认亲生兄弟之伦或许任人皆同胞。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “牛有兄弟而云然者……将死也;盖闻之夫子;命禀于有生之初……但当顺受而已” | Chú của Chu Hy | tr. 160 |
| “既安于命……读者不以辞害意可也” | Chú của Chu Hy | tr. 160 |
| “胡氏曰子夏四海皆兄弟之言……不能践其言尔” | 朱注引胡氏 | tr. 160 |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Nhan Uyên (thiên 12) 12.5 “我独亡”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/yan-yuan/5.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 

