子曰:君子和而不同,小人同而不和。Chương này nói gì
一孔之见:和是心里不拧着,同是凑在一起结帮;照义来所以可以不同,照利来所以和不了。常有人问:“和而不同”,和与同到底差在哪?上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说,君子和睦而不一味附和,小人一味附和却不能和睦。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này nối với
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 4: Lão Tử nói “hòa kỳ quang, đồng kỳ trần” (hòa với ánh sáng, cùng với bụi trần), Khổng Tử nói “hòa nhi bất đồng” (hòa mà không đồng). Cả hai đều nói hòa: một bên là hòa lẫn vào, một bên là giữ được mình.
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
“和而不同”,和与同到底差在哪?
注Chữ then chốt trong chú giải
“和者,无乖戾之心。同者,有阿比之意”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
尹氏“君子尚义,故有不同。小人尚利,安得而和”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 七
“云君子和而不同者,和謂心不爭也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | đã định | 和以差异相成,同为阿比附和;杨据和味和声详说明,朱以义利说明动机,非强求所有意见一致。 | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同训和为无乖戾、同为阿比,君子尚义故可不同,小人尚利不能真和;不把不同意见等于不和。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “和者无乖戾之心……;尹氏曰君子尚义……安得而和” | 朱注、尹氏 | tr. 184 |
| “一乡之人宜有公论矣……则必其无可好之实” | Chú của Chu Hy | tr. 184 |
| “器之谓随其材器而使之也……每相反而已矣” | Chú của Chu Hy | tr. 185 |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Tử Lộ (thiên 13) 13.23 “和而不同”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/zi-lu/23.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 


