一孔录

Bản tiếng Việt: giao diện và phần giải thích của Nhất Khổng Lục đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên tiếng Trung. Bản tiếng Trung là bản chuẩn.

论语

Thư mục › Luận Ngữ › Tử Lộ (thiên 13)

Tử Lộ (thiên 13) · chương 3必也正名

子路曰:衛君待子而為政,子將奚先?子曰:必也,正名乎?子路曰:有是哉,子之迂也。奚其正?子曰:野哉由也!君子於其所不知,蓋闕如也。名不正,則言不順;言不順,則事不成;事不成,則禮樂不興;禮樂不興,則刑罰不中;刑罰不中,則民無所措手足。故君子名之必可言也,言之必可行也。君子於其言,無所苟而已矣。
Nguyên văn và chú giải theo Chu Hy, Luận Ngữ tập chú (bản in Tứ bộ bị yếu).

Chương này nói gì

一孔之见:正名先是一件实事:卫国父子争位,名分乱了;由此推开,才是名和实要对得上。今例:名片印“副总”的没人给权,叫“总监”的管着副总的事,底下人不知听谁的。常有人问:卫国等着孔子治理,他为什么开口先说“正名”?上面是一孔录的回答。

白Tiếng Trung hiện đại

子路问,卫君等着您主持政事,您先做什么,孔子说,先端正名分吧;子路嫌这太迂远,孔子说,仲由真粗率,不知道的事应当暂留不说。名分不正,言语便不合道理,事情就办不成,礼乐不能兴,刑罚失当,百姓便不知如何举措,所以君子所定的名必须说得通,说出的话必须行得通,一言也不可苟且。

Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.

看Xem chương này

Chương này nối với

Sách khác
  • Đọc đối chiếu (Yikonglu)Tam Tự Kinh 22: Chữ “soán” trong “Vương Mãng soán” (Vương Mãng cướp ngôi) là tên gọi do sử gia định ra. Danh phận đã định thì phải trái sẽ rõ ràng.
  • Đọc đối chiếu (Yikonglu)Tam Tự Kinh 23: Thời Tam Quốc ai là chính thống? Điều sử gia tranh cãi chính là danh phận.
  • Đọc đối chiếu (Yikonglu)Tam Tự Kinh 25: Kinh văn viết “thụ Chu thiện” (nhận ngôi do nhà Chu nhường), còn nhà chú giải viết “soán”. Điều tranh nhau là danh và thực.
  • Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 32: “Thủy chế hữu danh, danh diệc ký hữu, phu diệc tương tri chỉ” (mới đặt ra thì có danh, danh đã có thì cũng phải biết dừng). Khổng Tử muốn chính danh, Lão Tử nói danh đã lập thì phải biết dừng.
  • Nhà chú giải dẫnĐạo Đức Kinh 57: Tô Triệt giải “pháp lệnh càng rõ” (法令滋彰), dẫn chương chính danh của Khổng Tử: “dân không biết đặt tay chân vào đâu” (民无所措手足).
  • Nhà chú giải dẫnĐạo Đức Kinh 74: Tô Triệt giải “dân không sợ chết” (民不畏死), lại dẫn câu của Khổng Tử “dân không biết đặt tay chân vào đâu” (民无所措手足).
Nhân vật

Tử Lộ41 chươngVệ Xuất Công2 chương

Tranh luận về cách đọc
Dị văn
  • Bản gốc chép “无所措手足”, bản thông hành chép “无所错手足”

Bản đồ quan hệ toàn sách · Luận ngữ, bản AI tái dựng (PDF)

Đọc kỹ và đối chiếu

Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.

常Cách hiểu thông thường

卫国等着孔子治理,他为什么开口先说“正名”?

注Chữ then chốt trong chú giải

“中”读去声。“卫君,谓出公辄也”;“是时出公不父其父而祢其祖,名实紊矣,故孔子以正名为先”;“迂,谓远于事情,言非今日之急务也”;“野,谓鄙俗。责其不能阙疑,而率尔妄对也”。

说Các nhà chú giải khác nói gì

谢氏“正名虽为卫君而言,然为政之道,皆当以此为先”;杨氏“名不当其实,则言不顺。言不顺,则无以考实而事不成”。

异Dị văn

Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.

Bản gốcBản thông hànhGhi chú
无所措手足无所错手足底本PDF174措;杨本13.3错

家Các bản chú giải khác

Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.

皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 七

“云子路曰云云者,子,孔子也。”……

bản chụp khắc gỗ tập 4 tr. 4Về bản này

杨伯峻《论语译注》Trung Hoa thư cục · hiện đại, trích ngắn

“那一定是纠正名分上的用词不当罢!”

Về bản này

钱穆《论语新解》hiện đại, trích ngắn

“如卫君有意等待先生来主政,先生对卫事将何从下手呀?”

Về bản này

So với Chu Hy

Chú giảiĐiểmQuan hệĐộ chắcGhi chú
杨伯峻《论语译注》正名nghĩa chữkhá chắc均重名分与实际相称,杨拒正字说,朱专系卫辄父祖关系后推一般治政;不能缩成仅改字形。
钱穆《论语新解》giốngkhá chắc同因卫辄拒父名实乱提出正名,名言事礼乐刑罚相贯;钱反对臆测孔子将如何处置卫父子之史实,朱另列推论而仍重名实。

核Đối chiếu từng trích dẫn

Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này

Đoạn tríchNguồnTrang
“卫君谓出公辄也……自楚反乎卫;是时出公不父其父……皆当以此为先;迂谓远于事情……;野谓鄙俗……”朱注、谢氏tr. 174
“杨氏曰名不当其实……而事不成;范氏曰事得其序之谓礼……故刑罚不中;程子曰名实相须……”朱注引杨氏、范氏、程子tr. 174 tr. 175
“胡氏曰卫世子蒯聩……为非义也”朱注引胡氏tr. 175

页Trang bản gốc

Trích dẫn trang nàyNhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Tử Lộ (thiên 13) 13.3 “必也正名”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/zi-lu/3.html, bản ngày 2026-11-16.

Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.

Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: email (image)

Theo dõi Nhất Khổng Lục

WeChat QR
Quét bằng WeChat để theo dõi tài khoản của chúng tôi; trả lời “目录” để xem toàn bộ mục lục. Hoặc hỏi chúng tôi qua thư
▶ Đăng ký trên YouTube