一孔录Chương này nói gì
一孔按：上一集谁来都教，这一章讲怎么教：等学的人急到想通想说的时候再点；举一角推不出三角，就先不往下讲。今例：孩子一道题卡半小时，妈妈不递答案，只问卡在哪一步。常有人问“老师为什么要等你急”，上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说：学的人不是心里憋着想通而通不了，我不去开他的窍；不是话到嘴边又讲不明白，我不去替他点破。拿方桌的一角给他看，他不能由此推知其余三角，我也就不再重复了。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “述而三” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
老师为什么要等你急？
注Chữ then chốt trong chú giải
“愤者，心求通而未得之意。悱者，口欲言而未能之貌。启，谓开其意。发，谓达其辞”；“反者，还以相证之义。复，再告也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
程子“愤悱，诚意之见于色辞者也。待其诚意而后告之。既告之，又必待其自得，乃复告尔”；“不待愤悱而发，则知之不能坚固”。朱注：上章言诲人不倦，因并记此，“欲学者勉于用力，以为受教之地也”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 四
“又明孔子教人法也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | đã định | 愤为求通未得、悱为欲言未能，学生自求后启发；朱更明反为还以相证、复为再告。 | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同训愤为心求通未得、悱为口欲言未能，反为还相证，须学生先用力；非将不复教解为永久弃人。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “愤者，心求通而未得之意……发，谓达其辞” | Chú của Chu Hy | tr. 94 |
| “物之有四隅者……以为受教之地也” | Chú của Chu Hy | tr. 94 |
| “程子曰：愤悱……则沛然矣” | Trình Di, Chu Hy dẫn | tr. 94 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 愤 | 不愤、愤者、愤悱 | fèn |
| 悱 | 不悱、悱者 | fěi |
| 启 | 不启、启谓 | qǐ |
| 隅 | 一隅、三隅、四隅 | yú |
| 反 | 三隅反、反者 | fǎn |
| 复 | 不复也、复再告也、乃复告尔 | fù |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Thuật nhi (thiên 7) 7.8 “不愤不启，不悱不发”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/shu-er/8.html, bản ngày 2026-11-15.Kiểm lần cuối: 2026-11-15. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
