一孔录Chương này nói gì
一孔按：出来做不为贪位，收起来不为只顾自己，心里没有非用不可的念头才做得到；子路以勇自负，孔子要的是遇事知怕、肯谋划、能办成的人。常有人问“被用和不被用，哪个更难”，上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子对颜渊说：用我，就出来行道；不用，就把这道收起来。能这样的，大概只有我和你。子路问：老师若是带兵打仗，愿意跟谁一起？孔子说：赤手打老虎、不坐船硬过大河，送了命也不懊悔的，这种人我不跟他共事。我要的，是临事小心戒惧、肯用心谋划又能办成事的人。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “述而三” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 30: “Quả nhi vật căng, quả nhi vật phạt” (thành công mà chớ kiêu, thành công mà chớ khoe). Người cầm quân mà Khổng Tử muốn cũng là người “lâm sự nhi cụ, hảo mưu nhi thành” (gặp việc thì biết lo sợ, khéo mưu tính mà làm nên việc).
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 69: “Họa không gì lớn bằng khinh địch” (祸莫大于轻敌): người Khổng Tử cần chính là người “gặp việc thì biết sợ” (临事而惧).
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 73: “Dũng ở chỗ không dám thì sống” (勇于不敢则活); Khổng Tử không cần kẻ tay không đánh hổ, lội bộ qua sông.
- Nhân vật
- Dị văn
- Bản gốc chép “唯我与尔”, bản thông hành chép “惟我与尔”
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
被用和不被用，哪个更难？
注Chữ then chốt trong chú giải
“舍”读上声，“夫”音扶，“好”读去声。“万二千五百人为军，大国三军”；“暴虎，徒搏。冯河，徒涉。惧，谓敬其事。成，谓成其谋”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
尹氏“用舍无与于己，行藏安于所遇，命不足道也。颜子几于圣人，故亦能之”；谢氏“其行非贪位，其藏非独善也。若有欲心，则不用而求行，舍之而不藏矣”；朱注“言此皆以抑其勇而教之，然行师之要实不外此，子路盖不知也”。
异Dị văn
Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.
| Bản gốc | Bản thông hành | Ghi chú |
|---|---|---|
| 唯我与尔 | 惟我与尔 | 底本PDF94唯；杨本7.11惟 |
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 四
“云子謂云云者，孔子謂顏淵曰：用之行、舍之藏者，謂時世宜行之事，則可行之；不宜行之事，則可止之也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同以用舍在外、行藏须安所遇，不取无谋逞勇者。钱更强调身有可行可藏之道，朱首引尹氏谓用舍无与于己。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “尹氏曰：用舍无与于己……故亦能之” | Doãn Đôn, Chu Hy dẫn | tr. 94 |
| “子路曰：子行三军，则谁与？／万二千五百人为军……必与己同” | 经文、朱注 | tr. 94 tr. 95 |
| “子曰：暴虎冯河……好谋而成者也。／暴虎，徒搏……子路盖不知也” | 经文、朱注 | tr. 95 |
| “谢氏曰：圣人于行藏之间……而况于行三军乎” | Tạ Lương Tá, Chu Hy dẫn | tr. 95 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 舍 | 舍之则藏、用舍 | shě |
| 夫 | 有是夫、夫不谋无成 | fú |
| 与 | 唯我与尔、则谁与、吾不与也 | yǔ |
| 行 | 行三军、行师 | xíng |
| 暴 | 暴虎 | bào |
| 冯 | 冯河 | píng |
| 好 | 好谋 | hào |
勘Đính chính cho chương này
Đính chính được ghi bằng tiếng Trung.
- 2026-11-12 读法原来：旁白“所以只有颜回能一起说到这一步”；改为：“与于此”是有份于此、能同有这种行藏，不是“一起说到”（依据：朱注引谢氏“惟颜子为可以与于此”；勘误者：一孔录自查）
- 2026-11-12 读法原来：白话“光脚蹚大河”；改为：照朱注“徒涉”，是不用船徒步蹚河，同集前文“徒步蹚大河”是对的（依据：朱注“冯河，徒涉”；勘误者：一孔录自查）
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Thuật nhi (thiên 7) 7.10 “用之则行，舍之则藏”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/shu-er/10.html, bản ngày 2026-11-15.Kiểm lần cuối: 2026-11-15. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
