子曰:恭而無禮則勞,慎而無禮則葸,勇而無禮則亂,直而無禮則絞。君子篤於親,則民興於仁;故舊不遺,則民不偷。Chương này nói gì
一孔按:恭、慎、勇、直本是好品性,少了礼的分寸,就成了劳累、畏缩、闯祸、刺人;在上的人厚待亲族、不弃旧交,百姓也跟着厚道。今例:新人一天见谁都点头赔笑,傍晚瘫在工位上一句话也不想说。常有人问“恭敬、谨慎、勇敢、直率都是好品性,怎么会出毛病”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说:只讲恭敬而不以礼节制,就劳苦不堪;只讲谨慎而不以礼节制,就畏缩怯懦;只讲勇敢而不以礼节制,就会闯祸作乱;只讲直率而不以礼节制,就尖刻逼人。在上位的人厚待亲族,百姓就会兴起仁风;不丢下故交旧人,百姓的风气就不会淡薄。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “泰伯一” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 58: “Thẳng mà không buông tuồng” (直而不肆): thẳng phải có chừng mực; Khổng Tử nói thẳng mà không có lễ thì làm tổn thương người.
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
恭敬、谨慎、勇敢、直率都是好品性,怎么会出毛病?
注Chữ then chốt trong chú giải
“葸”读丝里反,“绞”读古卯反。“葸,畏惧貌。绞,急切也。无礼则无节文,故有四者之弊”;“君子,谓在上之人也。兴,起也。偷,薄也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
张子“人道知所先后,则恭不劳、慎不葸、勇不乱、直不绞,民化而德厚矣”;吴氏“君子以下,当自为一章,乃曾子之言也”,朱熹按“吴说近是”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 四
“此章明行事悉須禮以為節也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | 礼 | nghĩa chữ | đã định | 杨注重礼之本质,朱以有节文免四弊;偷均薄。朱认为君子笃亲以下宜另章,杨保留合章。 |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同以礼为恭慎勇直的节文,无节则各成劳葸乱绞;君子皆指在上者。钱不从后半改曾子之语,朱兼列吴氏拆章归曾子之疑说。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “葸,丝里反。绞,古卯反。葸,畏惧貌……故有四者之弊” | Chú của Chu Hy | tr. 107 |
| “君子,谓在上之人也。兴,起也。偷,薄也。” | Chú của Chu Hy | tr. 107 |
| “张子曰:人道知所先后……吴说近是” | 朱注引张子、吴氏,朱熹按 | tr. 107 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 葸 | 慎而无礼则葸 | xǐ |
| 绞 | 直而无礼则绞 | jiǎo |
| 笃 | 笃于亲 | dǔ |
| 偷 | 不偷 | tōu |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Thái Bá (thiên 8) 8.2 “恭而无礼则劳”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/tai-bo/2.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 

