舜有臣五人而天下治。武王曰:予有亂臣十人。孔子曰:才難,不其然乎?唐虞之際,於斯為盛。有婦人焉,九人而已。三分天下有其二,以服事殷。周之德,其可謂至德也已矣。Chương này nói gì
一孔按:人才最盛的唐虞之际到周初,也就这么几个人,可见才难;文王已得三分之二的天下仍服事殷,和泰伯一样被称至德。今例:招聘会散场,女老板翻了一下午简历,只圈了一个名字。常有人问“人才,为什么这么难得”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
舜手下有五个能臣,天下便安定了。周武王说:我有能治理天下的大臣十人。孔子说:俗话说人才难得,难道不对吗?唐虞交替之后,要数武王这一代人才最多,十人中还有一位妇人,男子只有九位而已。文王时周已占有三分天下中的两分,却依旧以臣礼侍奉殷商。周的德行,可以说是到了顶点了。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “泰伯六” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Câu lặp ở chỗ khác
- Luận Ngữ 8.1 泰伯,其可謂至德也已矣。三以……
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Tam Tự Kinh 19: “Đường hữu Ngu” nói về Nghiêu, Thuấn. Vua Thuấn nhờ năm bề tôi hiền mà trị thiên hạ.
- Nhà chú giải dẫnTam Tự Kinh 20: “Loạn thần thập nhân” của Chu Vũ Vương: chữ “loạn” ở đây nghĩa là trị, tức mười bề tôi giỏi dẹp loạn, trị nước.
- Nhân vật
Thuấn7 chươngChu Vũ Vương3 chươngNgười phụ nữChu Văn Vương3 chương
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
人才,为什么这么难得?
注Chữ then chốt trong chú giải
“治”读去声。“五人,禹、稷、契、皋陶、伯益”;马氏“乱,治也”,十人中“其一人谓文母”;“才者,德之用也”;“才难,盖古语,而孔子然之也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
刘侍读“子无臣母之义,盖邑姜也”;或曰“乱本作乿,古治字也”;范氏“文王之德,足以代商。天与之,人归之,乃不取而服事焉,所以为至德也”;朱注又录或说“宜断三分以下……而自为一章”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 四
“記者又美舜德也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | đã định | 乱臣为治国臣而非叛臣;朱另议十人中妇人身份,杨注重点在才难及文王仍事殷,不强定人数背后新事实。 | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同训乱为治,乱臣为助治之臣,人才难得;钱讨论唐虞之际及妇人诸说,不能据十乱臣字面读为作乱者。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “治,去声。五人,禹、稷、契、皋陶、伯益” | Chú của Chu Hy | tr. 115 |
| “书泰誓之辞。马氏曰:乱,治也……其一人谓文母” | 朱注引马氏 | tr. 115 |
| “马融注“乱,治也”原句” | Hà Yến, Luận Ngữ tập giải | bản khác |
| “刘侍读以为子无臣母之义……古治字也” | 朱注引刘侍读 | tr. 115 |
| “刘敞论“子无臣母之义”原句” | 刘敞《七经小传》 | bản khác |
| “称孔子者……是才之难得也” | Chú của Chu Hy | tr. 115 |
| “春秋传曰……范氏曰:文王之德……而自为一章” | 朱注、朱注引范氏 | tr. 115 tr. 116 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 治 | 天下治、以治天下 | zhì |
| 乱 | 乱臣、乱,治也 | luàn |
| 际 | 唐虞之际 | jì |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Thái Bá (thiên 8) 8.20 “舜有臣五人”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/tai-bo/20.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 


