寢不尸,居不容。見齊衰者,雖狎必變。見冕者與瞽者,雖褻必以貌。凶服者式之。式負版者。有盛饌,必變色而作。迅雷風烈必變。Chương này nói gì
一孔按:脸色跟着外面变,变的都是敬意:对丧家是哀,对户籍图册是看重百姓,对主人是谢礼,对雷雨是敬天。在家舒展也不懒散。今例:台风夜停了电,外婆点上蜡烛,把一家人叫到客厅坐着,等风过去。常有人问“打雷刮风,孔子为什么变了脸色”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子睡时不挺直四肢仰面躺着,在家里不刻意摆出仪容。看见穿丧服的人,即使平日很亲近,也一定改变脸色表示同情。看见戴礼帽的官员和盲人,即使常常见面,也一定以礼相待。乘车遇见穿丧服的人,便俯身扶着车前横木致意;对背着国家户籍图册的人,也同样致意。有丰盛的筵席,一定改变神色,站起身来。碰上急雷狂风,必定神色一变。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “乡党四” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Dị văn
- Bản gốc chép “居不容”, bản thông hành chép “居不客”
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
打雷刮风,孔子为什么变了脸色?
注Chữ then chốt trong chú giải
“尸,谓偃卧似死人也”;“狎,谓素亲狎。亵,谓燕见”;“式,车前横木……负版,持邦国图籍者。式此二者,哀有丧,重民数也”;“迅,疾也。烈,猛也。必变者,所以敬天之怒”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
范氏“寝不尸,非恶其类于死也。惰慢之气不设于身体”“居不容,非惰也”;朱熹引《礼记》“若有疾风迅雷甚雨,则必变,虽夜必兴,衣服冠而坐”,又说盛馔起身是“敬主人之礼,非以其馔也”。
异Dị văn
Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.
| Bản gốc | Bản thông hành | Ghi chú |
|---|---|---|
| 居不容 | 居不客 | 底本第15节容;杨本10.24客,朱注解释容仪 |
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 五
“云寢不尸者,寢,眠也。尸,謂死人也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | khác | khá chắc | 负版、冕及亵有异读:钱取负版为负贩、冕为丧絻、亵为卑亵之人;朱取负邦国图籍、冕为冠服、亵为燕见。均从敬人哀丧说明变貌。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “尸,谓偃卧似死人也……申申夭夭是也” | 朱注、朱注引范氏 | tr. 139 |
| “狎,谓素亲狎……余见前篇” | Chú của Chu Hy | tr. 139 |
| “式,车前横木……敢不敬乎” | Chú của Chu Hy | tr. 139 |
| “敬主人之礼……记孔子容貌之变” | Chú của Chu Hy | tr. 139 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 尸 | 寝不尸 | shī |
| 齐 | 齐衰 | zī |
| 衰 | 齐衰 | cuī |
| 狎 | 虽狎、亲狎 | xiá |
| 亵 | 虽亵 | xiè |
| 冕 | 冕者 | miǎn |
| 瞽 | 瞽者 | gǔ |
| 式 | 式之、式负版者 | shì |
| 版 | 负版 | bǎn |
| 馔 | 盛馔 | zhuàn |
| 盛 | 盛馔 | shèng |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Hương đảng (thiên 10) 10.15 “寝不尸”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/xiang-dang/15.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 

