Chương này nói gì
一孔按:“不厌”是说精细好,不是非精细不吃;不吃的多是会伤身的东西,割不正、没配酱两条无害,只是不因嘴馋随便吃。酒不限量但不喝乱,吃饭不说话,粗饭也先祭。整节是养身和分寸,不是讲究口腹。常有人问“孔子是讲究吃的人吗”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
米越舂得白越好,肉越切得细越好。饭受潮发馊变了味,鱼肉腐坏了,不吃。颜色难看的,不吃。气味难闻的,不吃。烹调不得当,不吃。不到时令,不吃。切得不合规矩,不吃。没有相配的酱,不吃。桌上的肉再多,也不让它压过饭食。酒没有一定的量,只是不到醉乱的地步。从街上买来的酒和干肉,不吃。每顿离不了姜,但也不多吃。陪国君祭祀分得的肉,当天就分给别人,不留过夜。自家祭祀的肉,不超过三天,过了三天就不吃了。吃饭时不交谈,睡下时不说话。即使只是粗饭菜汤,吃前也一定先取出一点来祭先人,神情必定像斋戒一样恭敬。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “乡党二” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Dị văn
- Bản gốc chép “惟酒无量”, bản thông hành chép “唯酒无量”
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
孔子是讲究吃的人吗?
注Chữ then chốt trong chú giải
“饐”读意,“餲”读爱。“食精则能养人,脍麤则能害人。不厌,言以是为善,非谓必欲如是也”;“此数者皆足以伤人,故不食”;“割肉不方正者不食,造次不离于正也”;“食以谷为主,故不使肉胜食气”;“答述曰语,自言曰言”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
程子“不及乱者,非惟不使乱志,虽血气亦不可使乱”;范氏“当食而食,当寝而寝”与杨氏“寝食则气窒而不通,语言恐伤之也”,朱熹说“亦通”;谢氏“非极口腹之欲,盖养气体,不以伤生”。
异Dị văn
Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.
| Bản gốc | Bản thông hành | Ghi chú |
|---|---|---|
| 惟酒无量 | 唯酒无量 | 底本饮食第8节;两字异文保留,沿既有原页核页 |
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 五
“云食不厭精者,此明平常禮食。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | 不时 | nghĩa chữ | khá chắc | 杨10.8:不时:杨较取不合进食时刻而反对强定温室菜;朱指五谷未成、果实未熟。精细均重食宜,不必然奢食;杨10.9:不宿肉:杨以公祭颁肉前已历夜故不可再存说明;朱以君赐当即颁人、不留宿解释。祭肉三日限同,理由有别;杨10.10:同解:食不交谈、寝不言;朱分答述为语与自说为言,杨通译不说话,不可扩为平时一律沉默;杨10.11:瓜祭:杨疑瓜误为必,朱正文保留瓜祭并引鲁论作必、解每物少祭先代始饮食者;皆指食前敬祭,不是每餐必食瓜。 |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | 同以食精脍细为养人、变坏失时失制不食,非贪珍味。钱取食毕姜碟不撤,朱谓姜通神明去秽故不撤亦不多食。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “食,饭也……非谓必欲如是也” | Chú của Chu Hy | tr. 135 |
| “饐,饭伤热湿也……故不食” | Chú của Chu Hy | tr. 135 |
| “割肉不方正者不食……但不以嗜味而苟食耳” | Chú của Chu Hy | tr. 135 |
| “食以谷为主……而不及乱耳;程子曰……但浃洽而已可也” | 朱注、朱注引程子 | tr. 136 |
| “沽、市,皆买也……是亵鬼神之余也” | Chú của Chu Hy | tr. 136 |
| “答述曰语……亦通” | 朱注、朱注引范氏、杨氏 | tr. 136 |
| “陆氏曰:鲁论瓜作必;古人饮食……记孔子饮食之节” | 朱注引陆氏、朱注 | tr. 136 tr. 137 |
| “谢氏曰:圣人饮食如此……而不暇择也” | Tạ Lương Tá, Chu Hy dẫn | tr. 137 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 齐 | 必齐如也、齐,严敬貌 | zhāi |
| 食 | 食不厌精、食饐、食精、食气、疏食 | shí |
| 脍 | 脍不厌细 | kuài |
| 饐 | 食饐 | yì |
| 餲 | 而餲 | ài |
| 馁 | 鱼馁 | něi |
| 饪 | 失饪 | rèn |
| 恶 | 色恶、臭恶 | è |
| 臭 | 臭恶、色臭变 | xiù |
| 量 | 无量、不为量 | liàng |
| 沽 | 沽酒 | gū |
| 脯 | 市脯 | fǔ |
| 撤 | 不撤姜食 | chè |
| 宿 | 不宿肉、经宿 | sù |
| 羹 | 菜羹 | gēng |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Hương đảng (thiên 10) 10.8 “食不厌精”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/xiang-dang/8.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 



