Chương này nói gì
一孔按:门再高也像容不下,位子空着也放轻脚步,敬的是那个位置代表的东西,不是看人在不在;离开以后才松口气,回到自己位子仍旧收着。常有人问“一道门,为什么要弯着腰过”,上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
孔子走进国君的宫门,弯着身子,好像门容不下他。站立不站在门中间,行走不踩门槛。经过国君的空座位时,神色庄重,脚步放小,言语低微像气力不够。双手撩起衣摆上堂,弯着身子,屏住气息,好像不敢呼吸。出来时,走下一级台阶,脸色放松,显出舒坦的样子。走完台阶,快步向前,两袖如鸟展翅。回到自己的位置,又是恭敬不安的样子。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “乡党一” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Câu lặp ở chỗ khác
- Luận Ngữ 10.3 君召使擯,色勃如也,足躩如也……
- Luận Ngữ 10.5 執圭,鞠躬如也,如不勝。上如……
- Dị văn
- Bản gốc chép “没阶趋翼如也”, bản thông hành chép “没阶趋进翼如也”
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
一道门,为什么要弯着腰过?
注Chữ then chốt trong chú giải
“阈”读玉,“摄齐”的“齐”读资。“公门高大而若不容,敬之至也”;“阈,门限也”;“位,君之虚位……君虽不在,过之必敬,不敢以虚位而慢之也”;“近至尊,气容肃也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
谢氏“立中门则当尊,行履阈则不恪”;陆氏“趋下本无进字,俗本有之,误也”。
异Dị văn
Chỗ bản gốc khác với bản thông hành; nguyên văn theo bản gốc.
| Bản gốc | Bản thông hành | Ghi chú |
|---|---|---|
| 没阶趋翼如也 | 没阶趋进翼如也 | 底本PDF132无进字;杨本10.4有进 |
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 五
“鞠躬,曲敬也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | khác | đã định | 鞠躬如杨拒曲身、取谨慎恭敬貌,朱直释曲身;过位均指君不在的虚位,非经过在座国君。 | |
| 钱穆《论语新解》 | 鞠躬字训 | khác | khá chắc | 钱主取鞠穷谨敬自敛、不必曲身;朱直接训曲身。入门过位摄齐屏息的敬意均同。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “鞠躬,曲身也……敬之至也;中门……不践阈;谢氏曰……行履阈则不恪” | 朱注、朱注引谢氏 | tr. 132 |
| “位,君之虚位……不敢肆也(中间省“谓门屏之间”一句)” | Chú của Chu Hy | tr. 132 |
| “摄,摳也……气容肃也” | Chú của Chu Hy | tr. 132 |
| “陆氏曰:趋下本无进字……记孔子在朝之容” | 朱注引陆氏、朱注 | tr. 132 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 踧踖 | 踧踖如也 | cù jí |
| 躩 | 足躩如也 | jué |
| 鞠 | 鞠躬 | jū |
| 阈 | 行不履阈、门限 | yù |
| 中 | 立不中门、中门,中于门也 | zhōng |
| 行 | 行不履阈 | xíng |
| 齐 | 摄齐升堂 | zī |
| 摄 | 摄齐 | shè |
| 屏 | 屏气 | bǐng |
| 降 | 降一等 | jiàng |
| 等 | 降一等、等,阶之级 | děng |
| 逞 | 逞颜色 | chěng |
| 没 | 没阶 | mò |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Hương đảng (thiên 10) 10.4 “入公门”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/xiang-dang/4.html, bản ngày 2026-11-16.Kiểm lần cuối: 2026-11-16. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 


