一孔录子夏问孝。子曰：色难。有事，弟子服其劳；有酒食，先生馔，曾是以为孝乎？Tử Hạ hỏi về hiếu. Khổng Tử đáp: Khó ở sắc mặt. Có việc thì con em gánh vác, có rượu cơm thì mời bậc trên ăn trước — chỉ thế đã gọi là hiếu sao?
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
Việc thì làm hết rồi, sắc mặt thì chưa tới.
白Tiếng Trung hiện đại
子夏问孝。孔子说：难的是脸色。有事，年轻人替父兄去做；有酒饭，请父兄先吃，难道这样就算孝了吗？
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “为政二” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
Khó là nét mặt của ai?
注Chữ then chốt trong chú giải
“惟色为难” – chỉ có nét mặt là khó; “深爱者必有和气，和气者必有愉色，愉色者必有婉容” – thương sâu thì có hòa khí, có hòa khí thì có sắc vui, có sắc vui thì có dáng dịu dàng; “先生，父兄也” – tiên sinh là cha anh.
说Các nhà chú giải khác nói gì
Một cách hiểu cũ: “承顺父母之色为难，亦通” – chiều theo sắc mặt cha mẹ là khó, cũng thông; Chu Hy theo đoạn sau mà đặt ở sắc mặt người con. Trình Di về bốn câu hỏi hiếu: “各因其材之高下，与其所失而告之” – mỗi người được đáp tùy tài cao thấp và chỗ thiếu sót.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản Tri Bất Túc Trai · quyển 一
“云子夏問孝者，亦問行孝法也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | khác | khá chắc | Tiền phản đối việc từ bốn câu đáp khác nhau suy ra người hỏi mỗi người có khuyết điểm, cho rằng có lẽ lời hỏi được ghi tóm lược; Chu dẫn Trình Tử giải theo chỗ thiếu của từng người. | |
| 杨伯峻《论语译注》 | 先生 | nghĩa chữ | khá chắc | Dương chủ yếu hiểu 先生 là người lớn tuổi, ghi thêm cha anh cũng thông; Chu chỉ thẳng cha anh. 色难 giải giống nhau. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “食，音嗣；食，饭也；先生，父兄也；馔，饮食之也；曾，犹尝也” | Chú của Chu Hy | tr. 28 |
| “色难，谓事亲之际，惟色为难也；盖孝子之有深爱者，必有和气；有和气者，必有愉色；有愉色者，必有婉容；故事亲之际，惟色为难耳，服劳奉养未足为孝也” | Chú của Chu Hy | tr. 28 |
| “旧说，承顺父母之色为难，亦通” | Chú của Chu Hy | tr. 28 |
| “告懿子，告众人者也。告武伯者，以其人多可忧之事。子游能养，而或失于敬。子夏能直义，而或少温润之色。各因其材之高下，与其所失而告之，故不同也” | Trình Di, Chu Hy dẫn | tr. 28 tr. 29 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 食 | 有酒食 | sì |
| 馔 | 先生馔 | zhuàn |
| 曾 | 曾是以为孝乎 | céng |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Vi chính (thiên 2) 2.8 “Tử Hạ hỏi về hiếu (khó ở sắc mặt)”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/wei-zheng/8.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
