一孔录子张问：十世可知也？子曰：殷因于夏礼，所损益，可知也；周因于殷礼，所损益，可知也。其或继周者，虽百世，可知也。Tử Trương hỏi: Mười đời sau có thể biết trước được không? Khổng Tử nói: Nhà Ân theo lễ nhà Hạ, bớt gì thêm gì có thể biết. Nhà Chu theo lễ nhà Ân, bớt gì thêm gì có thể biết. Đời nào nối nhà Chu, dù trăm đời cũng có thể biết.
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
Ông đã xem hai lần chuyển giao, thấy cái gì giữ lại, cái gì đổi đi.
白Tiếng Trung hiện đại
子张问：十代以后的事，能预先知道吗？孔子说：殷继承夏的礼，增减了什么，是可以知道的；周继承殷的礼，增减了什么，也是可以知道的。将来如果有继承周的，就是一百代以后，也是可以知道的。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “为政六” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
Khổng Tử biết trước tương lai.
注Chữ then chốt trong chú giải
“王者易姓受命为一世” – mỗi lần đổi họ vua nhận mệnh là một đời; “也，一作乎” – chữ dã có bản viết là hồ (Lục Đức Minh).
说Các nhà chú giải khác nói gì
Mã Dung: “所因，谓三纲五常；所损益，谓文质三统” – điều kế thừa là tam cương ngũ thường, điều thêm bớt là văn chất và tam thống (Chu Hy dùng, không phải lời Khổng Tử); Hồ Dần: “因往推来” – nhân quá khứ mà suy tương lai; Chu Hy: “非若后世谶纬术数之学也” – không như sấm vĩ, thuật số đời sau.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản Tri Bất Túc Trai · quyển 一
“云子張問十世可知也者，十世謂十代也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | khác | khá chắc | Tiền chủ yếu lấy ba mươi năm là một 世, mười 世 là ba trăm năm; Chu lấy đổi họ thụ mệnh là một 世. Đại ý sự kế thừa thay đổi có thể suy đời sau là gần nhau. | |
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | khá chắc | Đều lấy sự kế thừa và thay đổi trong lịch sử để suy biết tương lai; Dương không lập riêng cách giải một 世 là ba mươi năm, nên “mười đời” trong bản dịch không tự động đồng nhất với bản Tiền. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “也，一作乎” | 朱注引陆氏 | tr. 33 tr. 34 |
| “王者易姓受命为一世。子张问自此以后十世之事，可前知乎” | Chú của Chu Hy | tr. 34 |
| “所因，谓三纲五常；所损益，谓文质三统” | 朱注引马氏 | tr. 34 |
| “三纲五常，礼之大体……其所损益，不过文章制度小过不及之间（节引）” | Lời bàn riêng của Chu Hy | tr. 34 |
| “子张之问，盖欲知来，而圣人言其既往者以明之也” | 朱注引胡氏 | tr. 34 |
| “商不能改乎夏，周不能改乎商；制度文为，或太过则当损，或不足则当益；因往推来，虽百世之远，不过如此而已矣（三处节引）” | 朱注引胡氏 | tr. 34 tr. 35 |
| “圣人所以知来者盖如此，非若后世谶纬术数之学也” | Lời bàn riêng của Chu Hy | tr. 34 |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Vi chính (thiên 2) 2.23 “Mười đời có biết trước được không?”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/wei-zheng/23.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
