一孔录子曰：道之以政，齐之以刑，民免而无耻；道之以德，齐之以礼，有耻且格。Khổng Tử nói: Dẫn dắt dân bằng chính lệnh, chỉnh đốn bằng hình phạt, thì dân tránh được tội nhưng không biết hổ thẹn. Dẫn dắt bằng đức, chỉnh đốn bằng lễ, thì dân biết hổ thẹn mà lại theo đường ngay.
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
Hình phạt chính lệnh khiến người tránh tội; đức và lễ khiến người hướng thiện. Ngày nay: camera hỏng, rác lại quay về.
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说：用政令来引导，用刑罚来整齐，百姓只求免于刑罚，却没有羞耻之心；用德来引导，用礼来整齐，百姓有羞耻之心，而且能归于正。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “为政一” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
Khổng Tử phản đối pháp luật và hình phạt.
注Chữ then chốt trong chú giải
“道犹引导，谓先之也” – đạo là dẫn dắt, đi trước; “政谓法制禁令” – chính là pháp chế, lệnh cấm; “苟免刑罚而无所羞愧……为恶之心未尝忘也” – chỉ cốt thoát hình phạt mà không biết hổ thẹn, lòng làm ác chưa từng quên; “格，至也” – cách là đến (cách hiểu khác: được sửa cho ngay).
说Các nhà chú giải khác nói gì
Chu Hy: “政者为治之具，刑者辅治之法，德礼则所以出治之本……虽不可以偏废” – chính lệnh là công cụ trị, hình là phép giúp trị, đức lễ là gốc sinh ra trị; không thể bỏ bên nào.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | 格 | nghĩa chữ | khá chắc | Dương hiểu 格 là quy phục, hướng về; Chu chủ yếu là đến chỗ thiện, ghi thêm nghĩa “chính”. |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | Tiền nói đạt đến phương hướng và tiêu chuẩn do người trên dẫn dắt; Chu lấy đến chỗ thiện làm chính. Trọng tâm diễn đạt mục tiêu khác nhau, không nên vì đều nói 格 là đến mà xóa đi. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “道，音导，下同；道犹引导，谓先之也；政谓法制禁令也；齐所以一之也” | Chú của Chu Hy | tr. 24 |
| “道之而不从者，有刑以一之也；免而无耻，谓苟免刑罚而无所羞愧，盖虽不敢为恶，而为恶之心未尝忘也” | Chú của Chu Hy | tr. 24 tr. 25 |
| thuật lại礼谓制度品节也；格，至也；言躬行以率之，则民固有所观感而兴起矣，而其浅深厚薄之不一者，又有礼以一之，则民耻于不善，而又有以至于善也；一说，格，正也 | Chú của Chu Hy | tr. 25 |
| “愚谓政者为治之具，刑者辅治之法，德礼则所以出治之本，而德又礼之本也。此其相为终始，虽不可以偏废，然政刑能使民远罪而已，德礼之效，则有以使民日迁善而不自知” | Lời bàn riêng của Chu Hy | tr. 25 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 道 | 道之以政、道之以德 | dǎo |
| 齐 | 齐之以刑 | qí |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Vi chính (thiên 2) 2.3 “Dẫn dắt bằng chính lệnh”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/wei-zheng/3.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
