一孔录子曰：道千乘之国：敬事而信，节用而爱人，使民以时。Khổng Tử nói: Trị nước có nghìn cỗ xe thì phải thận trọng trong công việc và giữ chữ tín, tiết kiệm chi dùng và thương người, sai khiến dân phải đúng thời vụ.
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
Trình Tử: “此言至浅……若推其极，尧舜之治亦不过此” — lời rất nông, nhưng suy đến cùng thì cách trị của Nghiêu Thuấn cũng không hơn thế. Ngày nay: ông chủ tiệm nhỏ giữ lời hứa, không tiêu hoang, không sai nhân viên làm việc riêng vào mùa bận.
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说：治理一个有千辆兵车的国家，办事要专心谨慎并且守信，节省用度并且爱护人，役使百姓要在农闲的时候。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “学而二” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
Không có cách hiểu sai phổ biến; câu hỏi là vì sao trị nước chỉ có năm điều này.
注Chữ then chốt trong chú giải
“道，治也” – đạo ở đây là cai trị; “敬者，主一无适之谓” – kính là giữ lòng vào một việc, không tán loạn; “时，谓农隙之时” – đúng thời là lúc nông nhàn; Dương Thời dẫn Kinh Dịch: “节以制度，不伤财，不害民” – lấy chế độ mà tiết chế, không tổn của, không hại dân.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | khác | khá chắc | Dương cho chữ 人 trong “yêu người” là quan lại và phân biệt 人 với 民; Dương Thời mà Chu dẫn thì nói về yêu dân. | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | Kính việc giữ tín, tiết dụng yêu người, sai dân không lỡ mùa: đều bàn đạo trị nước từ tâm địa người ở trên. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “道，治也；千乘，诸侯之国，其地可出兵车千乘者也” | Chú của Chu Hy | tr. 16 |
| “敬者，主一无适之谓；敬事而信者，敬其事而信于民也；时，谓农隙之时” | Chú của Chu Hy | tr. 16 |
| “上不敬则下慢，不信则下疑，下慢而疑，事不立矣” | Dương Thời, Chu Hy dẫn | tr. 16 |
| “易曰：节以制度，不伤财，不害民” | Kinh Dịch, qua Dương Thời trong chú của Chu Hy | tr. 16 |
| “然使之不以其时，则力本者不获自尽，虽有爱人之心，而人不被其泽矣” | như trên | tr. 16 |
| “此言至浅，然当时诸侯果能此，亦足以治其国矣；此三言者，若推其极，尧舜之治亦不过此” | Trình Di, Chu Hy dẫn | tr. 16 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 道 | 道千乘之国 | dào |
| 乘 | 千乘 | shèng |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Học nhi (thiên 1) 1.5 “Trị nước nghìn cỗ xe”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/xue-er/5.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
