一孔录子曰：君子怀德，小人怀土；君子怀刑，小人怀惠。Khổng Tử nói: Quân tử nghĩ đến đức, tiểu nhân nghĩ đến đất mình ở; quân tử nghĩ đến phép tắc, tiểu nhân nghĩ đến ân huệ.
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
“Nghĩ đến đất” không phải nhớ nhà, mà là lòng chỉ giữ chút yên ổn của riêng mình; khác biệt giữa quân tử và tiểu nhân chỉ nằm giữa công và tư. Ngày nay: hai người nhận cùng một lời mời làm việc ở nơi khác, một người hỏi trước sẽ học được gì, giúp được gì; người kia chỉ xem ở đâu thoải mái hơn.
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说：君子怀念的是道德，小人怀念的是乡土；君子关心的是法度，小人关心的是恩惠。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “里仁三” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
“Hoài thổ” chỉ là nhớ quê, còn tiểu nhân đơn giản là kẻ xấu?
注Chữ then chốt trong chú giải
“怀，思念也。怀德，谓存其固有之善。怀土，谓溺其所处之安。怀刑，谓畏法。怀惠，谓贪利” — hoài là nghĩ nhớ; hoài đức là giữ cái thiện vốn có; hoài thổ là chìm đắm trong cái yên của chỗ mình ở; hoài hình là sợ phép; hoài huệ là tham lợi; “君子小人趣向不同，公私之间而已矣” — quân tử và tiểu nhân khác nhau ở hướng đi, chỉ là ranh giới giữa công và tư.
说Các nhà chú giải khác nói gì
Doãn Đồn: “乐善恶不善，所以为君子；苟安务得，所以为小人” — vui với điều thiện, ghét điều bất thiện thì thành quân tử; cầu yên tạm, chăm chăm được lợi thì thành tiểu nhân.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản Tri Bất Túc Trai · quyển 二
“云君子懷德者，懷，安也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | 刑 | nghĩa chữ | đã định | Dương hiểu 刑 là phép tắc chứ không chỉ hình phạt, hợp với Chu huấn là pháp; về 土 Dương ghi thêm nghĩa ruộng đất cũng thông, Chu lấy nơi ở yên ổn. |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | Đều lấy phẩm cách và điều nhớ nghĩ để chia quân tử tiểu nhân, đức đối với an thổ, sợ phép đối với cầu ơn. Tiền nói rõ quê hương không nỡ rời, Chu đặt trọng tâm hoài thổ ở chỗ chìm đắm trong cái yên của nơi ở. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “怀，思念也。怀德，谓存其固有之善。怀土，谓溺其所处之安。怀刑，谓畏法。怀惠，谓贪利” | Chú của Chu Hy | tr. 55 |
| “君子小人趣向不同，公私之间而已矣……乐善恶不善，所以为君子；苟安务得，所以为小人” | 朱注；朱注引尹氏 | tr. 55 |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Lý nhân (thiên 4) 4.11 “Quân tử nghĩ đến đức, tiểu nhân nghĩ đến chốn yên”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/li-ren/11.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
