一孔录子曰：能以礼让为国乎？何有？不能以礼让为国，如礼何？Khổng Tử nói: Có thể dùng lễ và nhường để trị nước chăng? Có gì khó đâu! Không dùng lễ và nhường để trị nước được, thì lễ để làm gì?
Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.
Chương này nói gì
Nhường là lớp lót bên trong của lễ; chỉ còn cái vỏ thì lễ tự nó đã không dùng được, nói gì đến trị nước. Ngày nay: tiệc cưới bày biện, chỗ ngồi đâu ra đấy, hai nhà cãi nhau ai ngồi bàn chính cho đến lúc tan tiệc.
白Tiếng Trung hiện đại
孔子说：能用礼让来治理国家吗？这有什么难的？不能用礼让来治理国家，又要礼做什么呢？
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “里仁四” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili(ở Trung Quốc đại lục hãy dùng Bilibili)
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
Đây là “lễ phép và khiêm nhường thì trị được nước”, đọc “lễ nhượng” thành một từ?
注Chữ then chốt trong chú giải
Chu Hy: “让者，礼之实也。何有，言不难也” — nhường là thực chất của lễ; “hà hữu” là nói không khó; “不然，则其礼文虽具，亦且无如之何矣，而况于为国乎” — nếu không, thì dù văn lễ đủ cả cũng chẳng làm gì được, huống là trị nước.
说Các nhà chú giải khác nói gì
Tập này chỉ đưa chú của Chu Hy.
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản Tri Bất Túc Trai · quyển 二
“云能以禮讓為國乎何有者，為，猶治也。”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 杨伯峻《论语译注》 | giống | đã định | Lễ nhượng là thực chất của trị nước và lễ nghi, chỉ có nghi tiết thì không đủ; 何有 Dương giải là có gì khó, Chu cũng giải là không khó. | |
| 钱穆《论语新解》 | giống | khá chắc | Đều lấy nhượng là thực chất của lễ, lấy lễ nhượng trị nước thì không khó; Tiền còn nhấn mạnh trên dưới hai bên kính nhau nhường nhau, phản đối coi lễ chỉ là công cụ tôn vua hạ tôi. |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “让者，礼之实也。何有，言不难也” | Chú của Chu Hy | tr. 55 |
| “言有礼之实以为国，则何难之有。不然，则其礼文虽具，亦且无如之何矣，而况于为国乎” | Chú của Chu Hy | tr. 55 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 为 | 为国、中心为忠、如心为恕 | wéi |
页Trang bản gốc
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Lý nhân (thiên 4) 4.13 “Có thể dùng lễ nhượng để trị nước chăng?”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/li-ren/13.html, bản ngày 2026-11-06.Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
