一孔录

Bản tiếng Việt: giao diện và phần giải thích của Nhất Khổng Lục đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên tiếng Trung. Bản tiếng Trung là bản chuẩn.

Thư mục › Luận Ngữ › Công Dã Tràng (thiên 5)

Công Dã Tràng (thiên 5) · chương 25Vì sao chí của Khổng Tử lớn hơn Tử Lộ và Nhan Uyên?

颜渊、季路侍。子曰:盍各言尔志?子路曰:愿车马、衣轻裘,与朋友共。敝之而无憾。颜渊曰:愿无伐善,无施劳。子路曰:愿闻子之志。子曰:老者安之,朋友信之,少者怀之。
Nguyên văn và chú giải theo Chu Hy, Luận Ngữ tập chú (bản in Tứ bộ bị yếu).

Nhan Uyên và Quý Lộ hầu bên. Khổng Tử nói: Sao không mỗi người nói chí của mình? Tử Lộ nói: Con muốn xe ngựa, áo cừu nhẹ cùng bạn bè dùng chung, có hỏng cũng không tiếc. Nhan Uyên nói: Con muốn không khoe điều tốt của mình, không phô công lao. Tử Lộ nói: Xin được nghe chí của Thầy. Khổng Tử nói: Người già được yên, bạn bè tin cậy, trẻ nhỏ được thương.

Bản dịch tiếng Việt tạm thời của Nhất Khổng Lục; chuẩn là nguyên văn chữ Hán ở trên.

Bấm vào bất kỳ câu nào của nguyên văn để sao chép kèm nguồn.

Chương này nói gì

Cả ba đều cùng chia với người, khác ở lớn nhỏ: Tử Lộ chia xe ngựa với bạn, Nhan Uyên không khoe không phô, Khổng Tử khiến ai nấy được chỗ của mình, như trời đất hóa dục không để dấu vết. Ngày nay: cô hàng xóm trong khu mà các cụ yên tâm gửi chìa khóa, trẻ con tan học chạy về nhà cô trước.

白Tiếng Trung hiện đại

颜渊、子路陪在孔子身边。孔子说:你们何不各自谈谈志向?子路说:我愿把车马、轻暖的皮袍拿出来和朋友一起用,用坏了也不心疼。颜渊说:我愿不夸耀自己的长处,不张扬自己的功劳。子路说:想听听老师的心愿。孔子说:让老人得到安顿,让朋友能够信赖,让年少的得到关怀。

Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.

Đọc kỹ và đối chiếu

Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.

常Cách hiểu thông thường

Vì sao chí nguyện của Khổng Tử lớn hơn của Tử Lộ và Nhan Uyên?

注Chữ then chốt trong chú giải

“盍” — sao không; “衣” đọc thanh khứ, là mặc; “敝” — rách nát; “伐” — khoe; “施” — phô bày. Chu Hy đưa hai cách hiểu chữ “劳”: công lao (như “劳而不伐”) hoặc việc nhọc nhằn (không muốn đẩy cho người), và nói “亦通” — cách nào cũng được.

说Các nhà chú giải khác nói gì

Chu Hy: “老者养之以安,朋友与之以信,少者怀之以恩” — người già thì nuôi cho yên, bạn bè thì đối bằng chữ tín, người trẻ thì vỗ về bằng ân; một cách hiểu khác, “安之,安我也;信之,信我也;怀之,怀我也。亦通” — người già yên lòng với ta, bạn bè tin ta, người trẻ mến ta, cũng được. Ông dẫn Trình Tử: “夫子安仁,颜渊不违仁,子路求仁” — Phu Tử an với nhân, Nhan Uyên không trái nhân, Tử Lộ cầu nhân; “子路、颜渊、孔子之志,皆与物共者也,但有小大之差尔” — chí của Tử Lộ, Nhan Uyên, Khổng Tử đều là cùng chung với người, chỉ khác lớn nhỏ; và “羁靮以御马而不以制牛……须要识得圣贤气象” — dây cương để điều ngựa chứ không để chế trâu … phải nhận ra được khí tượng của thánh hiền.

家Các bản chú giải khác

Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.

皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 三

“云顔淵季路侍者,季路即子路也。”……

bản chụp khắc gỗ tập 2 tr. 20Về bản này

钱穆《论语新解》hiện đại, trích ngắn

“你们何不各言己志?”

Về bản này

So với Chu Hy

Chú giảiĐiểmQuan hệĐộ chắcGhi chú
钱穆《论语新解》车马衣裘kháckhá chắcTiền lấy 共敝之 liền nhau và bỏ chữ 轻; Chu ngắt câu ở chữ 共. Nghĩa chính 伐善 施劳 giống nhau, 老安、友信、少怀 Chu giữ cả hai hướng giải.

核Đối chiếu từng trích dẫn

Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này

Đoạn tríchNguồnTrang
“盍,何不也。衣,服之也。裘,皮服。敝,坏也。憾,恨也。伐,夸也。善,谓有能。施,亦张大之意。劳,谓有功,易曰劳而不伐是也。或曰:劳,劳事也。劳事非己所欲,故亦不欲施之于人。亦通”Chú của Chu Hytr. 73 tr. 74
“老者养之以安,朋友与之以信,少者怀之以恩。一说:安之,安我也;信之,信我也;怀之,怀我也。亦通”Chú của Chu Hytr. 74
“程子曰:夫子安仁,颜渊不违仁,子路求仁。又曰:子路、颜渊、孔子之志,皆与物共者也,但有小大之差尔”Trình Di, Chu Hy dẫntr. 74
“又曰:子路勇于义者……此圣人之所为也”Trình Di, Chu Hy dẫntr. 74
“今夫羁靮以御马而不以制牛……须要识得圣贤气象”朱注引程子(续)tr. 74

音Âm đọc

ChữTrong câuĐọc là
盍盍各言尔志、盍何不也hé
衣衣轻裘、衣服之也yì
裘轻裘qiú
敝敝之bì
憾无憾hàn
施无施劳、施之于人shī
少少者怀之shào

页Trang bản gốc

Trích dẫn trang nàyNhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Công Dã Tràng (thiên 5) 5.25 “Vì sao chí của Khổng Tử lớn hơn Tử Lộ và Nhan Uyên?”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/gong-ye-chang/25.html, bản ngày 2026-11-06.

Kiểm lần cuối: 2026-11-06. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.

Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: email (image)

Theo dõi Nhất Khổng Lục

WeChat QR
Quét bằng WeChat để theo dõi tài khoản của chúng tôi; trả lời “目录” để xem toàn bộ mục lục. Hoặc hỏi chúng tôi qua thư
▶ Đăng ký trên YouTube