一孔录子貢曰：如有博施於民而能濟眾，何如？可謂仁乎？子曰：何事於仁？必也聖乎！堯舜其猶病諸！夫仁者，己欲立而立人，己欲達而達人。能近取譬，可謂仁之方也已。Chương này nói gì
一孔按：博施济众连尧舜都觉得做不全，拿它求仁越求越远；仁从近处下手，己欲立而立人。今例：救天下人谁也够不着，地铁里给站不稳的老先生让个座是够得着的。常有人问“想做天大的好事，从哪一步下手”，上面是一孔录的回答。
白Tiếng Trung hiện đại
子贡说：假如有人能广施恩惠给百姓，又能周济众人，怎么样？可以叫仁了吗？孔子说：这哪里只是仁，那一定是圣了！连尧、舜都还觉得难以做到呢。所谓仁者，自己想站得住，也让别人站得住；自己想行得通，也让别人行得通。能从身边拿自己作比方去体会别人，就可以说是求仁的方法了。
Bản dịch ra tiếng Trung hiện đại theo cách đọc của Nhất Khổng Lục.
看Xem chương này
Chương này được đọc trong tập “雍也八” của Nhất Khổng Lục:YouTubeBilibili
Chương này nối với
- Câu lặp ở chỗ khác
- Luận Ngữ 14.45 子路問君子。子曰：修己以敬。……
- Sách khác
- Đọc đối chiếu (Yikonglu)Đạo Đức Kinh 7: “Hậu kỳ thân nhi thân tiên” (để mình ra sau mà mình lại ở trước): nghĩ cho người trước thì mình lại đứng vững. Khổng Tử cũng nói “kỷ dục lập nhi lập nhân” (mình muốn đứng vững thì giúp người đứng vững).
- Nhân vật
Đọc kỹ và đối chiếu
Dành cho ai muốn đọc sâu hoặc kiểm tra công việc của chúng tôi: chữ then chốt trong chú giải, ý kiến các nhà chú giải, dị văn, lời chú giải nguyên văn kèm trang gốc, âm đọc và đính chính. Bấm vào tiêu đề để mở. Phần giải thích đã được dịch; lời chú giải trích dẫn giữ nguyên văn tiếng Trung.
常Cách hiểu thông thường
想做天大的好事，从哪一步下手？
注Chữ then chốt trong chú giải
“施”读去声。“仁以理言，通乎上下。圣以地言，则造其极之名也。乎者，疑而未定之辞。病，心有所不足也”；“譬，喻也。方，术也”；“推其所欲以及于人，则恕之事而仁之术也”。
说Các nhà chú giải khác nói gì
程子“医书以手足痿痹为不仁……仁者以天地万物为一体”；程子“必五十乃衣帛，七十乃食肉……此病其施之不博也”；吕氏“子贡有志于仁，徒事高远，未知其方”。
家Các bản chú giải khác
Văn bản gốc của chúng tôi là Luận Ngữ tập chú của Chu Hy (ở trên). Dưới đây đặt các bản chú giải khác cạnh nhau: chú giải cổ thì lấy dòng đầu của phần sớ, kèm liên kết tới bản chụp khắc gỗ; bản hiện đại thì trích một đoạn dịch ngắn để so sánh. Phần “So với Chu Hy” do Nhất Khổng Lục viết, không phải trích dẫn.
皇侃《论语义疏》Đời Lương · bản khắc gỗ Nhật Bản năm 1750 · quyển 三
“云子貢問言若有人所能廣施恩惠於民，又能救濟衆民之患難，能如此者，何如？可得謂為仁人不乎？”……
So với Chu Hy
| Chú giải | Điểm | Quan hệ | Độ chắc | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| 钱穆《论语新解》 | khác | khá chắc | 均不将博施济众等同仁的入手，仁可近取诸身。钱以圣兼有德有位说明事功条件，朱以圣为德位造极、仁为通上下之理。 |
核Đối chiếu từng trích dẫn
Mỗi dòng chú giải được trích trong video: nguyên văn, ai nói, và trang trong bản gốc. “Thuật lại” là phần chúng tôi tóm tắt, không phải lời của nhà chú giải. Về bản này
| Đoạn trích | Nguồn | Trang |
|---|---|---|
| “博，广也……则恕之事而仁之术也” | Chú của Chu Hy | tr. 89 tr. 90 |
| “程子曰：医书以手足痿痹为不仁……则便不是圣人” | 朱注引程子（两段） | tr. 90 |
| “吕氏曰：子贡有志于仁……亦由此进” | 朱注引吕氏 | tr. 90 |
音Âm đọc
| Chữ | Trong câu | Đọc là |
|---|---|---|
| 夫 | 矣夫、夫仁者 | fú |
| 施 | 博施、施之不博、博施济众 | shì |
| 济 | 济众、兼济 | jì |
| 病 | 犹病诸、为病 | bìng |
| 譬 | 取譬 | pì |
Nhất Khổng Lục (Yikonglu), Luận Ngữ Ung dã (thiên 6) 6.28 “博施济众（能近取譬）”, https://yikonglu.com/vi/lunyu/yong-ye/28.html, bản ngày 2026-11-15.Kiểm lần cuối: 2026-11-15. Các thay đổi được ghi ởtrang đính chính.
Thấy lỗi trong chương này? Gửi thư cho chúng tôi; kiểm xong sẽ ghi lên trang đính chính dưới tên bạn: 
