一孔录“仁”是儒家分量最重的一个字，各书说法不同，这里按书列出。
Setiap topik dibagi per kitab dan mencantumkan bab-bab yang teks aslinya menyebutnya: bab yang sudah dibahas disertai tafsir kami; yang belum hanya menampilkan teks asli.
Lunyu (Analek)59 bab
孔子从不给“仁”下一句定义，总是对不同的人、在不同的处境里说怎么做。朱熹说“仁者，爱之理，心之德也”。
- 1.2Bakti dan hormat sebagai akar ren
有子曰：其为人也孝弟，而好犯上者，鲜矣；不好犯上，而好作乱者，未之有也。君子务本，本立而道生。孝弟也者，其为仁之本与！
Bakti dan hormat adalah titik awal menjalankan ren. Hari ini: ramah kepada orang asing di internet, tetapi tidak sabar kepada orang tua di rumah — itu memulai dari ujung yang jauh.
- 1.3Kata-kata manis dan wajah yang menyenangkan
子曰：巧言令色，鲜矣仁！
Lihat apakah ia melakukannya agar pekerjaan beres, atau hanya agar disukai.
- 1.6Anak muda di rumah berbakti
子曰：弟子入则孝，出则弟，谨而信，汎爱众，而亲仁。行有余力，则以学文。
Ini soal urutan, bukan memilih satu dan membuang yang lain. Hari ini: orang cakap yang tidak pernah belajar tidak punya pembanding saat ia keliru.
- 3.3Orang tanpa kemanusiaan — untuk apa ritus?
子曰：人而不仁，如礼何？人而不仁，如乐何？
Penuhi delapan baris, nyanyikan lagu kaisar — bila orangnya tidak benar, ritus dan musik tak berdaya terhadapnya.
- 4.1Tinggal di antara orang berperikemanusiaan itu indah
子曰：里仁为美。择不处仁，焉得知？
Salah memilih tempat tinggal, yang hilang bukan rumahnya, melainkan hati yang membedakan benar dan salah. Hari ini: membeli rumah, orang bertanya soal sekolah, kereta, dan cahaya, jarang yang bertanya bagaimana para tetangga saling memperlakukan.
- 4.2Yang tak berperikemanusiaan tak tahan lama dalam kesusahan
子曰：不仁者不可以久处约，不可以长处乐。仁者安仁，知者利仁。
Susah terlalu lama membuat orang melampaui batas, senang terlalu lama membuatnya larut; bisa tidaknya hal luar merenggut seseorang bergantung pada ada tidaknya hati asalnya. Hari ini: orang yang setengah tahun menganggur tetap bangun pukul tujuh, bercukur, dan keluar berlari.
- 4.3Hanya yang berperikemanusiaan bisa menyukai dan membenci
子曰：唯仁者能好人，能恶人。
Suka dan tidak suka semua orang bisa; “bisa” di sini terletak pada melakukannya dengan benar, dan syaratnya hati yang tidak terikat apa pun. Hari ini: juri lomba melihat bekas muridnya naik panggung, berdiri, meninggalkan meja juri, dan tidak memberi nilai di babak itu.
- 4.4Bertekad pada kemanusiaan, tak ada kejahatan
子曰：苟志于仁矣，无恶也。
Tekad tidak menjamin tak pernah salah; yang dijamin adalah tak ada niat berbuat jahat. Hari ini: pelajar menyetir menggores mobil tiga kali setahun, tapi tak sekali pun menerobos lampu merah.
- 4.5Kekayaan dan kedudukan, yang diinginkan orang
子曰：富与贵，是人之所欲也；不以其道得之，不处也。贫与贱，是人之所恶也；不以其道得之，不去也。君子去仁，恶乎成名？君子无终食之间违仁，造次必于是，颠沛必于是。
Kekayaan yang tak semestinya datang jangan diambil, kemiskinan yang tak semestinya menimpa jangan dihindari lewat jalan bengkok; pilihan besar dan latihan kecil sehari-hari saling menguatkan. Hari ini: bus mengerem mendadak, dan tangan pertama si pemuda meraih untuk menahan nenek di sebelahnya.
- 4.6Aku belum melihat orang yang mencintai kemanusiaan
子曰：我未见好仁者、恶不仁者。好仁者，无以尚之；恶不仁者，其为仁矣，不使不仁者加乎其身。有能一日用其力于仁矣乎？我未见力不足者。盖有之矣，我未之见也。
Ke mana hati pergi, ke situ tenaga pergi; yang sulit bukan tenaga, tetapi mau atau tidak memakainya. Hari ini: orang yang bilang tak sempat olahraga menggulir ponsel dua jam sebelum tidur.
- 4.7Kesalahan orang mengikuti jenisnya
子曰：人之过也，各于其党。观过，斯知仁矣。
Apakah kesalahan condong terlalu murah hati atau terlalu kikir menunjukkan manusiawi atau tidaknya seseorang. Hari ini: dua orang sama-sama telat setengah jam, satu karena mengantar kakek yang jatuh ke rumah sakit, satu karena kesiangan.
- 5.4Yong manusiawi tapi tak pandai bersilat lidah
或曰：雍也仁而不佞。子曰：焉用佞？御人以口给，屡憎于人。不知其仁，焉用佞？
Akar masalahnya “tanpa isi nyata”: lidah cepat dan pandai berdebat tanpa kebenaran di dalamnya makin dibenci makin banyak bicara. Konfusius tidak menganugerahkan sebutan manusiawi pada Zhonggong karena kemanusiaan terlalu besar untuk diberikan begitu saja. Hari ini: orang yang menerima semua, menyanggupi semua, dan tak menuntaskan satu pun, tiga bulan kemudian dihindari rekan kerja.
- 5.7Meng Wubo bertanya apakah Zilu manusiawi
孟武伯问：子路仁乎？子曰：不知也。又问。子曰：由也，千乘之国，可使治其赋也，不知其仁也。求也何如？子曰：求也，千室之邑，百乘之家，可使为之宰也，不知其仁也。赤也何如？子曰：赤也，束带立于朝，可使与宾客言也，不知其仁也。
Kemampuan yang tampak dikatakan apa adanya; kemanusiaan datang dan pergi, tak dijamin atas nama orang. Tiga murid tiga bakat, setiap kalimat bilang apa yang bisa mereka kerjakan, tak satu pun bilang manusiawi. Hari ini: dalam pemeriksaan latar belakang, pemberi referensi berkata kemampuannya saya jamin, wataknya saya tak bisa bilang.
- 5.18Ini pun belum terhitung kemanusiaan?
子张问曰：令尹子文三仕为令尹，无喜色；三已之，无愠色。旧令尹之政，必以告新令尹。何如？子曰：忠矣。曰：仁矣乎？曰：未知，焉得仁？崔子弑齐君，陈文子有马十乘，弃而违之。至于他邦，则曰：犹吾大夫崔子也。违之。之一邦，则又曰：犹吾大夫崔子也。违之。何如？子曰：清矣。曰：仁矣乎？曰：未知。焉得仁？
Setia dan bersih adalah kebajikan satu segi; kemanusiaan melihat apakah seluruhnya selaras dengan prinsip dan sungguh tanpa pamrih; mempercayai hal besar dari hal kecil adalah kelemahan Zizhang. Hari ini: keluar kerja dengan serah terima rapi, bahkan buku kata sandi ditinggalkan, itu setia pada tugas, belum bisa disebut lebih.
- 6.5Di mana Yan Hui berbeda dari yang lain?
子曰：回也，其心三月不违仁，其余则日月至焉而已矣。
Kemanusiaan Yan Hui seperti tuan rumah yang tinggal di rumah, sesekali keluar; milik yang lain seperti tamu yang sesekali datang. Bedanya pada lama tidaknya, bukan ada tidaknya.
- 6.20Apakah Konfusius percaya roh?
樊迟问知。子曰：务民之义，敬鬼神而远之，可谓知矣。问仁。曰：仁者先难而后获，可谓仁矣。
Bukan soal percaya atau tidak, melainkan menghormati sekaligus menjaga jarak: urusan manusia dituntaskan dulu, roh dihormati tanpa dimintai; bekerja yang sulit dulu, hasilnya belakangan, tanpa menghitung untung lebih dulu.
- 6.21知者乐水belum dibahas
子曰：知者乐水，仁者乐山；知者动，仁者静；知者乐，仁者寿。
- 6.24仁者belum dibahas
宰我问曰：仁者，虽告之曰：井有仁焉。其从之也？子曰：何为其然也？君子可逝也，不可陷也；可欺也，不可罔也。
- 6.28如有博施于民而能济众belum dibahas
子贡曰：如有博施于民而能济众，何如？可谓仁乎？子曰：何事于仁，必也圣乎！尧舜其犹病诸！夫仁者，己欲立而立人，己欲达而达人。能近取譬，可谓仁之方也已。
- 7.6志于道belum dibahas
子曰：志于道，据于德，依于仁，游于艺。
- 7.14夫子为卫君乎belum dibahas
冉有曰：夫子为卫君乎？子贡曰：诺。吾将问之。入，曰：伯夷、叔齐何人也？曰：古之贤人也。曰：怨乎？曰：求仁而得仁，又何怨。出，曰：夫子不为也。
- 7.29仁远乎哉belum dibahas
子曰：仁远乎哉？我欲仁，斯仁至矣。
- 7.33若圣与仁belum dibahas
子曰：若圣与仁，则吾岂敢？抑为之不厌，诲人不倦，则可谓云尔已矣。公西华曰：正唯弟子不能学也。
- 8.2恭而无礼则劳belum dibahas
子曰：恭而无礼则劳，慎而无礼则葸，勇而无礼则乱，直而无礼则绞。君子笃于亲，则民兴于仁；故旧不遗，则民不偷。
- 8.7士不可以不弘毅belum dibahas
曾子曰：士不可以不弘毅，任重而道远。仁以为己任，不亦重乎？死而后已，不亦远乎？
- 8.10好勇疾贫belum dibahas
子曰：好勇疾贫，乱也。人而不仁，疾之已甚，乱也。
- 9.1子罕言利与命与仁belum dibahas
子罕言利与命与仁。
- 9.28知者不惑belum dibahas
子曰：知者不惑，仁者不忧，勇者不惧。
- 12.1颜渊问仁belum dibahas
颜渊问仁。子曰：克己复礼为仁。一日克己复礼，天下归仁焉。为仁由己，而由人乎哉？颜渊曰：请问其目。子曰：非礼勿视，非礼勿听，非礼勿言，非礼勿动。颜渊曰：回虽不敏，请事斯语矣。
- 12.2仲弓问仁belum dibahas
仲弓问仁。子曰：出门如见大宾，使民如承大祭。己所不欲，勿施于人。在邦无怨，在家无怨。仲弓曰：雍虽不敏，请事斯语矣。
- 12.3司马牛问仁belum dibahas
司马牛问仁。子曰：仁者其言也讱。曰：其言也讱，斯谓之仁已乎？子曰：为之难，言之得无讱乎？
- 12.20子张问belum dibahas
子张问：士何如斯可谓之达矣？子曰：何哉，尔所谓达者？子张对曰：在邦必闻，在家必闻。子曰：是闻也，非达也。夫达也者，质直而好义，察言而观色，虑以下人。在邦必达，在家必达。夫闻也者，色取仁而行违，居之不疑。在邦必闻，在家必闻。
- 12.22樊迟问仁belum dibahas
樊迟问仁。子曰：爱人。问知。子曰：知人。樊迟未达。子曰：举直错诸枉，能使枉者直。樊迟退，见子夏。曰：乡也，吾见于夫子而问知，子曰：举直错诸枉，能使枉者直。何谓也？子夏曰：富哉言乎！舜有天下，选于众，举皋陶，不仁者远矣。汤有天下，选于众，举伊尹，不仁者远矣。
- 12.24君子以文会友belum dibahas
曾子曰：君子以文会友，以友辅仁。
- 13.12如有王者belum dibahas
子曰：如有王者，必世而后仁。
- 13.19樊迟问仁belum dibahas
樊迟问仁。子曰：居处恭，执事敬，与人忠。虽之夷狄，不可弃也。
- 13.27刚毅、木讷belum dibahas
子曰：刚毅、木讷，近仁。
- 14.2克、伐、怨、欲不行焉belum dibahas
克、伐、怨、欲不行焉，可以为仁矣？子曰：可以为难矣，仁则吾不知也。
- 14.5有德者必有言belum dibahas
子曰：有德者必有言，有言者不必有德；仁者必有勇，勇者不必有仁。
- 14.7君子而不仁者有矣夫belum dibahas
子曰：君子而不仁者有矣夫，未有小人而仁者也。
- 14.17桓公杀公子纠belum dibahas
子路曰：桓公杀公子纠，召忽死之，管仲不死。曰：未仁乎？子曰：桓公九合诸侯，不以兵车，管仲之力也。如其仁！如其仁！
- 14.18管仲非仁者与belum dibahas
子贡曰：管仲非仁者与？桓公杀公子纠，不能死，又相之。子曰：管仲相桓公，霸诸侯，一匡天下，民到于今受其赐。微管仲，吾其被发左衽矣。岂若匹夫匹妇之为谅也，自经于沟渎而莫之知也。
- 14.30君子道者三belum dibahas
子曰：君子道者三，我无能焉：仁者不忧，知者不惑，勇者不惧。子贡曰：夫子自道也。
- 15.8志士仁人belum dibahas
子曰：志士仁人，无求生以害仁，有杀身以成仁。
- 15.9子贡问为仁belum dibahas
子贡问为仁。子曰：工欲善其事，必先利其器。居是邦也，事其大夫之贤者，友其士之仁者。
- 15.32知及之belum dibahas
子曰：知及之，仁不能守之；虽得之，必失之。知及之，仁能守之，不庄以涖之，则民不敬。知及之，仁能守之，庄以涖之，动之不以礼，未善也。
- 15.34民之于仁也belum dibahas
子曰：民之于仁也，甚于水火。水火，吾见蹈而死者矣，未见蹈仁而死者也。
- 15.35当仁不让于师belum dibahas
子曰：当仁不让于师。
- 17.1阳货欲见孔子belum dibahas
阳货欲见孔子，孔子不见，归孔子豚。孔子时其亡也，而往拜之，遇诸涂。谓孔子曰：来！予与尔言。曰：怀其宝而迷其邦，可谓仁乎？曰：不可。好从事而亟失时，可谓知乎？曰：不可。日月逝矣，岁不我与。孔子曰：诺。吾将仕矣。
- 17.6子张问仁于孔子belum dibahas
子张问仁于孔子。孔子曰：能行五者于天下，为仁矣。请问之。曰：恭、宽、信、敏、惠。恭则不侮，宽则得众，信则人任焉，敏则有功，惠则足以使人。
- 17.8由也belum dibahas
子曰：由也，女闻六言六蔽矣乎？对曰：未也。居！吾语女。好仁不好学，其蔽也愚；好知不好学，其蔽也荡；好信不好学，其蔽也贼；好直不好学，其蔽也绞；好勇不好学，其蔽也乱；好刚不好学，其蔽也狂。
- 17.17巧言令色belum dibahas
子曰：巧言令色，鲜矣仁。
- 17.21宰我问belum dibahas
宰我问：三年之丧，期已久矣。君子三年不为礼，礼必坏；三年不为乐，乐必崩。旧谷既没，新谷既升，钻燧改火，期可已矣。子曰：食夫稻，衣夫锦，于女安乎？曰：安。女安则为之！夫君子之居丧，食旨不甘，闻乐不乐，居处不安，故不为也。今女安，则为之！宰我出。子曰：予之不仁也！子生三年，然后免于父母之怀。夫三年之丧，天下之通丧也。予也有三年之爱于其父母乎？
- 18.1微子去之belum dibahas
微子去之，箕子为之奴，比干谏而死。孔子曰：殷有三仁焉。
- 19.6博学而笃志belum dibahas
子夏曰：博学而笃志，切问而近思，仁在其中矣。
- 19.15吾友张也belum dibahas
子游曰：吾友张也，为难能也。然而未仁。
- 19.16堂堂乎张也belum dibahas
曾子曰：堂堂乎张也，难与并为仁矣。
- 20.1咨尔舜belum dibahas
尧曰：咨！尔舜！天之历数在尔躬。允执其中。四海困穷，天禄永终。舜亦以命禹。曰：予小子履，敢用玄牡，敢昭告于皇皇后帝：有罪不敢赦。帝臣不蔽，简在帝心。朕躬有罪，无以万方；万方有罪，罪在朕躬。周有大赉，善人是富。虽有周亲，不如仁人。百姓有过，在予一人。谨权量，审法度，修废官，四方之政行焉。兴灭国，继绝世，举逸民，天下之民归心焉。所重：民、食、丧、祭。宽则得众，信则民任焉，敏则有功，公则说。
- 20.2何如斯可以从政矣belum dibahas
子张问于孔子曰：何如斯可以从政矣？子曰：尊五美，屏四恶，斯可以从政矣。子张曰：何谓五美？子曰：君子惠而不费，劳而不怨，欲而不贪，泰而不骄，威而不猛。子张曰：何谓惠而不费？子曰：因民之所利而利之，斯不亦惠而不费乎？择可劳而劳之，又谁怨？欲仁而得仁，又焉贪？君子无众寡，无小大，无敢慢，斯不亦泰而不骄乎？君子正其衣冠，尊其瞻视，俨然人望而畏之，斯不亦威而不猛乎？子张曰：何谓四恶？子曰：不教而杀，谓之虐。不戒视成，谓之暴。慢令致期，谓之贼。犹之与人也，出纳之吝；谓之有司。
